Redengevende omschrijving (publiek)Het Oostelijk Havengebied bestaat bijna geheel uit kunstmatige eilanden en schiereilanden die tussen 1874 en 1927 zijn aangelegd. Vanaf 1896 werd het langgerekte eiland met diepe zeehavens en grote loodsen aangelegd dat nu bekend staat als Java-eiland (westelijk deel, zo genoemd naar de Stoomvaart Maatschappij Nederland, die vooral op Indië voer) en het KNSM-eiland (oostelijk deel, vanaf 1903 in gebruik genomen door de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij).
Het nieuwe havengebied lag eigenlijk van het begin af aan aan de verkeerde kant van Amsterdam: in 1876 was het Noordzeekanaal geopend en door de bouw van de Oranjesluizen werd het IJ afgesloten van de Zuiderzee. Toch kende het gebied een grote bloei, vooral tussen de wereldoorlogen. Na de Tweede Wereldoorlog namen de havenactiviteiten af doordat de meeste lijndiensten wegvielen en het stukgoederentransport plaats maakte voor container- en bulktransport, waarvoor aan de westkant van de stad een havengebied ingericht werd. Daarnaast verloor de passagiersvaart geleidelijk aan terrein aan de veel snellere luchtvaart. In 1979 staakte de KNSM haar werkzaamheden, als laatste grote rederij.
Vier jaar daarvoor had de gemeenteraad al besloten het Oostelijk Havengebied een woonbestemming te geven, eind jaren negentig werd het gebied hiervoor geschikt gemaakt. Van de oude, aan de scheepvaart gebonden gebouwen bleef een enkel specimen bewaard als herinnering, waaronder het gebouw van de Havenarbeidersreserve (1920) aan Azartplein/Bogortuin, de KNSM-kantine (1954) aan het Levantplein, de passagiershal (1956, 1961) aan de KNSM-laan en, daarnaast, Loods 6 (omstreeks 1925) met het verhoogde laadperron en de oorspronkelijke loskade aan de Surinamekade.
Al tijdens de planontwikkeling was besloten dat van de vele, vele hijskranen aan de kaden één van sloop gevrijwaard zou blijven om enige extra betekenis te geven aan deze 'lieu de mémoire'. Dat werd de Figee-kraan aan de Surinamekade (tegenover 5d).
Kraan 2868 werd in 1957-1958 gebouwd door de N.V. Haarlemsche Machinefabriek v/h Gebr. Figee in opdracht van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij. H. Figee startte in 1836 een timmerfabriekje voor pakkisten in Haarlem, begon in 1857 een werkplaats voor het herstellen van ijzeren werktuigen die al snel uitgroeide tot een stoommachinefabriek. In 1871 maakte het bedrijf zijn eerste door stoom aangedreven kraan. De daaropvolgende decennia worden kranen de grote specialiteit van Figee. De firma bestaat nog steeds, maar heet sinds een overname in 2005 KENZ-Figee.
De Figee-portaalkraan is een elektrische top- of wipkraan, doordat de kraan geen vaste arm heeft kan de last bij het op- en neerhalen van de giek op dezelfde hoogte blijven. Karakteristiek voor de Figee-kraan is het scharnierende contragewicht. De KNSM-kraan heeft twee gestapelde houten behuizingen voor de techniek en een kleinere machinistenhut daar bovenop. De kraan is bijzonder compleet bewaard gebleven (zie de foto's hierna: op niveau 1 de hijsspoel met motoren, op niveau 2 de relaisruimte en werkhoek en op niveau 3 de stoel en bedieningshendels van de kraandrijver), maar is dringend aan onderhoud toe.