Redengevende omschrijving (publiek)Stedenbouwkundige context
De Bellamystraat en de omringende straten vormen een bijzondere enclave in Oud West, doorgaans aangeduid als de Bellamybuurt. Voor de grenswijziging van 1896 lag het gebied in de gemeente Nieuwer-Amstel (Amstelveen), tamelijk afgelegen: in de meest noordwestelijke punt van deze gemeente. Zodoende is de oprukkende verstedelijking hier pas laat gearriveerd. Terwijl in Amsterdam de negentiende-eeuwse ring werd gebouwd, binnen de gemeentegrens van 1877, ontstond ook in Nieuwer-Amstel al een geheel verstedelijkt woongebied rond het Vondelpark. De Bellamybuurt lag net buiten deze dynamische groeigebieden. Zodoende is de sfeer van de pre-industriële periferie van de stad hier lang bewaard gebleven. Dit komt tot uitdrukking in de bebouwing die een zeer gevarieerd karakter heeft, ook de Bellamystraat kent een grote afwisseling in bebouwingshoogte en typologie.
Typologie
Bellamystraat 80 is waarschijnlijk het oudste bouwwerk in de straat. Het is kort na 1723 gebouwd als buitenhuis, dit blijkt uit bouwhistorisch onderzoek. De oorspronkelijke opzet van dit buitenhuis is in de loop der eeuwen geheel verloren gegaan. Het huis werd al rond 1850 ingrijpend verbouwd, en gedurende de twintigste eeuw verdween tenslotte het gehele interieur, zodat nu alleen de bouwmuren en de kap resteren.
Architectonische verschijningsvorm
Door de vele verbouwingen is het oorspronkelijke huis onherkenbaar veranderd. De huidige voorgevel aan de Bellamystraat was ooit de achtergevel. Bij de verbouwing rond 1850 is het achttiende-eeuwse metselwerk voorzien van een pleisterlaag. Gedurende het laatste kwart van de negentiende eeuw werden de zijgevels van het huis aan het zicht onttrokken door belendende bebouwing. In de jaren dertig van de twintigste eeuw werd een groot deel van de achtergevel gesloopt en verdween intern ook de hoge kelderverdieping waarop het oude buitenhuis in de polderweiden stond. Ondanks aantastingen op de begane grond biedt de voorgevel nog een aardig beeld, waarbij vooral de vier vensters op de verdieping met hun opmerkelijke maatvoering en de flauw hellende met pannen gedekte kap van betekenis zijn. Voor het overige is de architectuurhistorische waarde van het bouwwerk gelegen in bouwsporen die niet direct zichtbaar zijn.
Cultuurhistorische context
In het bovenstaande is reeds gewezen op de bijzondere cultuurhistorische waarde van de Bellamybuurt als een enclave waar nog iets van de historische periferie van de stad gespaard is gebleven voor de snel groeiende zee van negentiende-eeuwse huurkazernes. In deze context vormt Bellamystraat 80 een heel bijzonder gegeven. De buitenhuizen in het Gooi, in Kennemerland en langs de Vecht zijn vaak beschreven, maar over de meer bescheiden buitenhuizen direct rond de stad, van de wat minder gefortuneerde Amsterdammers, is weinig bekend, mede omdat er ook weinig van resteert door de opeenvolgende stadsuitbreidingen.
Conclusie
Hoewel het oorspronkelijke buitenhuis door vele verbouwingen slechts ten dele bewaard is gebleven, is Bellamystraat 80 wel degelijk van historische betekenis. Nog afgezien van de resterende bouwsporen uit het eerste kwart van de achttiende eeuw, de bouwtijd, vormt het huis ook een historisch baken in de stedenbouwkundige ontwikkeling van de Bellamybuurt. Het is langzamerhand ingesloten geraakt door omringende bebouwing en tenslotte zelfs opgenomen in een straatwand. Temidden van stedelijke bebouwing is er zo een herinnering bewaard gebleven aan het landelijk verleden van deze omgeving.